Σύνδεση

Όνομα Χρήστη *
Κωδικός *
Να με θυμάσαι

ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ ΤΗΣ ΡΙΖΑΣ – ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΠΩΣ

Απρ 09, 2013

 

 

 

ROOT PRUNING AND WHY - PartI
 
(Article by Vance Wood: Of Bonsai Magazine)
 
Ίσως η πιο παρεξηγημένη πρακτική στην καλλιέργεια bonsai είναι η τέχνη του κλαδέματος της ρίζας. Πριν από χρόνια το κλάδεμα της ρίζας δεν ήταν κάτι το οποίο εφάρμοζαν οι καλλιεργητές σαν κοινή πρακτική για την καλλιέργεια οποιουδήποτε είδους φυτών. Ήταν ακόμη κάτι σαν ένα μυθικό γιατροσόφι που χρησιμοποιούσαν μόνο στο bonsai για να κρατάνε τα δένδρα μικρά. Όταν η σχέση κάποιου με την καλλιέργεια εξαντλείται στην απλή πρακτική της φύτευσης των φυτών στο έδαφος ή στις γλάστρες, η ιδέα του συνεχούς κλαδέματος της ρίζας ενός δένδρου γίνεται τόσο τραυματική για τον καλλιεργητή όσο πιθανόν φαίνεται να είναι και για το ίδιο το δένδρο. Στην πραγματικότητα αυτό που κρατά μικρό το δένδρο δεν είναι το κλάδεμα της ρίζας, αλλά ο περιορισμός του στο bonsai pot.

 
Δεν έχομε εκπαιδευθεί να σκεπτόμαστε για τις ρίζες σαν να είναι κάτι που μπορείς να παίζεις μαζί του. Επομένως, οι περισσότεροι από εμάς όταν φθάσουμε σε αυτό το αντικείμενο ενδιαφέροντος είμαστε γεμάτοι με φόβο και δέος, γεμάτοι με μια γερή δόση παραπληροφόρησης και αβεβαιότητας γύρω από το γιατί και το πώς πρέπει να προχωρήσουμε. Η αλήθεια είναι ότι η εργασία στις ρίζες, εάν γίνει σωστά, δεν είναι ένα μεγάλο ζήτημα, αρκεί να καταλάβουμε μερικά πράγματα και ο χρονισμός να είναι σωστός.
 
Για να ξεκινήσουμε πρέπει να έχουμε κάποια γενική ιδέα για το ζήτημα της χρησιμότητας του ριζικού συστήματος και για το πώς αυτό λειτουργεί. Χάριν συντομίας και στην προσπάθεια να απλοποιήσουμε τα πράγματα, θα ασχοληθούμε με τα προφανή και τα στοιχειώδη, παρά το ότι θα μπορούσε κάποιος να κάνει ολόκληρη την καριέρα του ασχολούμενος με την κατανόηση της λειτουργίας των ριζών. Συνεχίζοντας λοιπόν με τα προφανή, η λειτουργία ενός ριζικού συστήματος παρουσιάζει δύο πλευρές. Η μία είναι η αγκύρωση του δένδρου στο έδαφος. Δεύτερη είναι η μετακίνηση του νερού και των θρεπτικών ουσιών επάνω και κάτω στα αναπτυσσόμενα τμήματα του δένδρου. Πρέπει να γίνει κατανοητό εδώ ότι, το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας η οποία είναι κρίσιμη για την υγεία και την ζωή του δένδρου, λαμβάνει χώρα κυρίως στο κατώτατο άκρο των ριζών, όπου βρίσκονται τα τριχοειδή ριζίδια ή οι τροφοδοτικές ρίζες. Αυτά σε φυσικές συνθήκες μπορεί να αποτελούν και το 30% της ριζικής μάζας του δένδρου. Η αγκύρωση του δένδρου είναι το 90% του έργου της ρίζας και πιθανώς το 75% αυτού εκτελείται κάτω από το έδαφος. 
 
Ο στόχος στην καλλιέργεια bonsai είναι η ανάπτυξη ενός ριζικού συστήματος όπου το 30% που αναφέρθηκε προηγουμένως, θα φθάσει να γίνει το 90% Με βάση τα προηγούμενα σχετικά με την φύση του ριζικού συστήματος, είναι προφανές ότι δεν είναι σημαντικά για την επιβίωση του δένδρου όλα όσα αναπτύσσονται, παρά μόνον εκείνα που το κρατούν μέσα στο έδαφος. Στην φύση, οι ρίζες οι οποίες έχουν μοναδικό ρόλο να αγκυρώνουν το δένδρο κυριαρχούν στο ριζικό σύστημα του δένδρου.
 
Το πρόβλημα στο bonsai είναι το να μάθουμε πώς να ενισχύουμε την δημιουργία τροφοδοτικών ριζών σε τέτοια αφθονία ώστε οι μεγαλύτερες υποστηρικτικές ρίζες να γίνουν αδιάφορες και άνευ σημασίας. Στην φύση καθώς το δένδρο αναπτύσσεται, παράγει ρίζες οι οποίες λίγο έως πολύ αντικατοπτρίζουν το άνω τμήμα του δένδρου, μακρυά κοτσάνια, κύρια κλαδιά και παρακλάδια με φύλλα και τροφοδοτικές ρίζες στο τέλος - εξαρτάται πιο σύστημα του δένδρου παρατηρούμε. Αυτό το είδος σχέσης είναι απαραίτητο όχι μόνο για να τρέφει το δένδρο αλλά και για να παράγει μία ίσου όγκου μάζα κάτω από το έδαφος, ώστε να αγκυρώνει το δένδρο έναντι του βάρους του ανωτέρου τμήματος και της δύναμης των στοιχείων της φύσης που επιδρούν σε αυτό το τμήμα.
Ένα ικανό μέρος αυτής της υπόγειας μάζας είναι άχρηστο στο δένδρο εκτός της αγκύρωσης που προσφέρει. Η κατανόηση αυτού είναι το κλειδί για την ανάπτυξη ενός καλού ριζικού συστήματος για τον σκοπό του bonsai. Ο στόχος στο bonsai είναι να εξαναγκάσουμε το δένδρο να αντικαταστήσει τις μεγάλες υποστηρικτικές ρίζες με λεπτές τροφοδοτικές ρίζες που λόγω του πλήθους των θα αγκυρώνουν το ίδιο καλά το δένδρο, όπως θα έκαναν και οι μεγάλες ρίζες στην φύση.

Τα περισσότερα βιβλία έχουν διαγράμματα που μας λένε να αφαιρέσουμε τούτο και το άλλο και μας αφήνουν στο τέλος με μια θαυμαστή και τέλεια μπάλα χώματος στα χέρια, ακριβώς όπως τα σχέδια κι οι φωτογραφίες. Στην πραγματικότητα εκείνο που όντως συμβαίνει απέχει από όλα όσα έχουν περιγραφεί προηγουμένως. Στην Ιαπωνία οι επαγγελματίες των οποίων το εισόδημα βασίζεται στην ποιότητα της πρώτης ύλης που παράγουν, έχουν καλλιεργήσει οι ίδιοι το μεγαλύτερο μέρος του υλικού που χρησιμοποιείται για bonsai. Αυτή η ποιότητα συχνά κρίνεται από την επεξεργασία/μεταχείριση των ριζών με σκοπό το bonsai.
Η Ιαπωνική παράδοση σχεδόν ποτέ δεν θα βρεθεί αντιμέτωπη με ριζικά συστήματα που παρουσιάζουν μια «φρικιαστική» όψη. Οι δυτικοί καλλιεργητές είναι πιθανό να το αντιμετωπίσουν αυτό, μέσω του εμπορίου των φυτωρίων, τα οποία δυστυχώς είναι ο τόπος από τον οποίο η πλειονότητα του υλικού για bonsai φαίνεται ότι προέρχεται σήμερα. Η εισαγωγή πραγματικά εξαιρετικού υλικού από την Ιαπωνία έχει γίνει δυσκολότερη λόγω κυβερνητικών κανονισμών και δεν ειναι όλοι οι ενδιαφερόμενοι για τα bonsai σε θέση να ταξιδεύσουν στα βουνά ώστε  να συλλέξουν φυσικά και κατάλληλα  δένδρα. Παρά το ότι υπάρχουν εκείνοι που θα αμφισβητήσουν την εγκυρότητα του υλικού από φυτώριο για bonsai, εμείς ως ενδιαφερόμενοι καλλιεργητές απομένουμε με πολύ λίγες εναλλακτικές λύσεις, είτε να χρησιμοποιήσουμε υλικό από φυτώρια, ή να καλλιεργήσουμε από σπόρο το δικό μας υλικό.
 
Κοιτάζοντας οποιαδήποτε φωτογραφία bonsai σε οποιοδήποτε από τα εκατοντάδες βιβλία και εκδόσεις, γίνεται προφανές ότι κάτι δραστικό θα πρέπει να γίνει έτσι ώστε να καταφέρουμε το είδος δένδρου που βρίσκει κανείς σε ένα φυτώριο να ταιριάξει μέσα σε ένα από εκείνα τα γελοία μικρά και ρηχά bonsai pot. Όταν αυτό το ζήτημα αναφέρεται σε σχέση με κάποιον αρχάριο, τότε υπάρχουν δύο προσεγγίσεις του. Από εκείνους που αισθάνονται φόβο να επιχειρήσουν κάτι περισσότερο από το να αφαιρέσουν λίγο χώμα, και από εκείνους που θα κόψουν κάθε τι χρήσιμο για να κάνουν το δένδρο να ταιριάξει σ’ ένα bonsai pot αμέσως. Η πρώτη ομάδα ποτέ δεν θα φθάσει εκεί που θέλει να πάει και η δεύτερη συνήθως σκοτώνει τα δένδρα προκειμένου να φθάσει εκεί που θέλει πολύ σύντομα. Και οι δύο ομάδες υποφέρουν από έλλειψη γνώσης.
 
Οι περισσότερες από αυτές της αποτυχίες οφείλονται στην γενική ανεπάρκεια των βιβλίων να ερμηνεύσουν επαρκώς την διαδικασία ανάπτυξης ενός ριζικού συστήματος ειδικά για bonsai, ή να περιγράψουν ρεαλιστικά τους πραγματικούς εφιάλτες που είναι πιθανό να αντιμετωπίσει κάποιος κατά την διαδικασία. Το γεγονός είναι ότι το είδος του ριζικού συστήματος που χρειάζεται για το bonsai δεν μπορουμε να το αναπτύξουμε εύκολα μέσα σε μία νύχτα. Το ριζικό σύστημα του bonsai είναι ένα καλλιεργούμενο χαρακτηριστικό του που δεν εμφανίζεται στην φύση χωρίς την ανθρώπινη επέμβαση.
 
Είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε στην διαδικασία αυτή με διαδοχικά βήματα στην διάρκεια μερικών ετών και μερικών μεταφυτεύσεων, όπου κόβονται το σωστό είδος ριζών για τους σωστούς λόγους και δεν γίνεται απλά βάσει του βιβλίου η αφαίρεση της «χ» ποσότητας ριζών. Εάν ξεκινήσετε με ένα ριζικό σύστημα που έχετε αναπτύξει βάσει των βιβλίων, τότε η «χ» και η «ψ» προσέγγιση δουλεύει θαυμάσια, αλλά εδώ δεν μιλούμε για μία εκλεκτή πρώτη ύλη bonsai βάσει του σημειωματάριου, αλλά συζητούμε για φυτά φυτωρίου που η ρίζα τους ασφυκτιά και που έχουν αναπτυχθεί με τον σκοπό να γίνουν δένδρα αρχιτεκτονικής κήπων.
 
Για όλους τους σκοπούς και τις επιδιώξεις στο bonsai, τόσο το υλικό από φυτώρια όσο και το συλλεγμένο από την φύση υλικό, έχουν το ίδιο πρόβλημα για τον ακριβώς αντίθετο λόγο. Το πρόβλημα είναι η αναγκαιότητα στην διάρκεια του χρόνου να αντικαταστήσουμε πλήρως και να ξανά-αναπτύξουμε ένα ολόκληρο ριζικό σύστημα. Το μεν συλλεγμένο δένδρο, επειδή δεν έχει πολύ ριζικό σύστημα για να ξεκινήσει, ενώ το δένδρο φυτωρίου επειδή έχει ένα ογκώδες ριζικό σύστημα τελείως μπερδεμένο, υπεραναπτυγμένο, στρεβλωμένο με συστροφές και άχρηστο στο μεγαλύτερο μέρος του όσον αφορά την καλλιέργεια bonsai.

 
Η θλιβερή αλήθεια είναι ότι το υλικό φυτωρίου που είναι χρήσιμο για bonsai δεν είναι χρήσιμο για αρχιτεκτονική κήπου. Εξ αιτίας του είναι περισσότερο από πιθανό ότι το δένδρο έχει μείνει στο κατάστημα πολλές φορές, ίσως για χρόνια και γι’ αυτό έχει καταλήξει στην κατηγορία του αγνοημένου υλικού. Πολύ πιθανά η γλάστρα να είναι γεμάτη με ρίζα, χωρίς ελπίδα. Προσπάθειες για την προσέγγιση τέτοιου είδους υλικού με το (root hook) άγκιστρο καταλήγουν σε αποτυχία. Το στρες που επακολουθεί το σχίσιμο και το ξέφτισμα της μάζας της ριζόμπαλας συνήθως αφήνει το δένδρο με ελάχιστους πόρους κι ένα τέτοιο επίπεδο shock από το οποίο δεν είναι ικανό να συνέλθει.
 
Μετά από πολλά χρόνια ενασχόλησης με αυτού του είδους το υλικό o Vance Wood έχει αναπτύξει μία μέθοδο που μεταχειρίζεται σε αυτή την περίσταση. Πρώτο και πλέον σημαντικό θα πρέπει ο καλλιεργητής να κατασκευάσει ή  να αγοράσει κάποιο είδος κουτιού ή γλάστρας που έχει πλέγμα διάτρητο στα πλάγια και στον πάτο. Αυτό το αντικείμενο επιταχύνει πολύ την διαδικασία της ανάπτυξης των λεπτών ριζιδίων. Υπάρχει ένας καλλιεργητής στην Ιαπωνία που χρησιμοποιεί σουρωτήρια, όπως αυτά που σουρώνουμε τα ζυμαρικά. Υπάρχουν μερικοί που χρησιμοποιούν καλάθια για υδρόβια φυτά που φυτεύονται στις λίμνες και υπάρχουν κι εκείνοι που αγοράζουν ένα προïόν ειδικά φτιαγμένο για την καλλιέργεια bonsai.
 
Οτιδήποτε κι αν επιλέξετε ας γνωρίζετε ότι η φύτευση στο έδαφος ή στην γλάστρα, αν και χρήσιμη σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνον επιβραδύνει την διαδικασία ανάπτυξης ενός λεπτού ριζικού συστήματος. Για το δένδρο είναι πολύ εύκολο να συνεχίσει να παράγει τις ρίζες τις οποίες θέλουμε να αντικαταστήσουμε. Τα διάτρητα δοχεία όμως εξαναγκάζουν το δένδρο να παράγει τροφοδοτικές ρίζες με το να μην επιτρέπουν την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη ξυλοποιημένων χονδρών ριζών. Αυτό συμβαίνει λόγω δύο αιτίων, του air pruning (κλάδεμα ένεκα αέρα) και light pruning (κλάδεμα ένεκα φωτός). Το air pruning συμβαίνει εκεί όπου οι ρίζες εκτείνονται πέραν της περιμέτρου του διάτρητου πλέγματος και ξηραίνονται προκαλώντας την διακλάδωση του τμήματος της ρίζας που βρίσκεται πίσω από την διάτρητη επιφάνεια. Το light pruning συμβαίνει εκεί όπου οι ρίζες αντιλαμβάνονται το φως και αποσύρονται λόγω της καταστροφής των αυξινών στα άκρα των ριζών, προκαλώντας το ίδιο αποτέλεσμα όπως και στο air pruning. Το αποτέλεσμα είναι η παραγωγή ενός κυριαρχικά λεπτού ριζικού συστήματος. Οι μεγάλες μακριές ρίζες εμποδίζονται από το περιβάλλον και όχι από επέμβαση, όπως το κλάδεμα της ρίζας που προκαλεί σοκ. Η κεντρική ιδέα είναι να εργαζόμαστε συνεχώς με τις ρίζες κατά τον ίδιο τρόπο που θα εργαζόμαστε και με τα εύρωστα μέρη του υπέργειου τμήματος του δένδρου.
 
Η μέθοδός του Vance Wood είναι η απομάκρυνση του δένδρου από την γλάστρα του φυτωρίου, το ξύσιμο όσο το δυνατόν περισσότερου χώματος από το επάνω μέρος της ριζόμπαλας όσο χρειάζεται ώστε να φθάσουμε στις επιφανειακές ρίζες. Ύστερα με ένα αιχμηρό πριόνι ή μαχαίρι να αφαιρέσουμε το ένα τρίτο έως το μισό από αυτό που έμεινε από την μπάλα του χώματος, κόβωντάς το. Μετά να χαλαρώσουμε το χώμα περιμετρικά της μπάλας που είναι κολλημένο επάνω στο δένδρο για να ελευθερώσουμε ό,τι απομένει από τις συνεστραμένες ρίζες και χρησιμοποιώντας το άγκιστρο ή το chopstick να σκαλίσουμε την επιφάνεια εκεί που αφαιρέσαμε το χώμα χρησιμοποιώντας το πριόνι ή μαχαίρι. Τότε το δένδρο μπορεί να φυτευτεί στο δοχείο με τις πλευρές από διάτρητο πλέγμα και να το αφήσουμε ανενόχλητο για τρία χρόνια.
 
Μετά από τα τρία πρώτα χρόνια ανάπτυξης το δένδρο απομακρύνεται από το δοχείο και ξεχωρίζουμε τρία τριγωνικά τμήματα σαν κομμάτια πίτας από ό,τι έχει απομείνει από την αρχική μπάλα χώματος και αφαιρούμε το χώμα από αυτές τις τρεις περιοχές. Οι μεγάλες ρίζες κόβονται όσο το δυνατόν βαθύτερα και οι λεπτές ρίζες αφήνονται ανέπαφες. Το δένδρο τοποθετείται για ακόμη μία φορά στο δοχείο και μετά από μία ακόμη περίοδο τριών ετών ανάπτυξης, επαναλαμβάνεται η ίδια διαδικασία. Τελικώς ολόκληρη η παλιά μάζα χώματος αντικαθίσταται, όλες οι μεγάλες ρίζες έχουν κοπεί δραστικά εκτός από εκείνες που βρίσκονται στην επιφάνεια και συμβάλουν σε ένα οπτικό εντυπωσιασμό στο bonsai. Δύο ή τρεις κύκλοι με αυτό τον τύπο δοχείου συνήθως θα δώσουν στον καλλιεργητή το είδος του ριζικού συστήματος που θα επιτρέψει στο δένδρο να επιβιώσει σε οποιοδήποτε bonsai pot. Μόλις η ανάπτυξη των λεπτών ριζιδίων συμπληρωθεί είναι δυνατόν να μειώσουμε σημαντικά το κάθετο βάθος της ριζόμπαλας, ένα επί πλέον 50% κλάδεμα είναι σύνηθες μετά τον πρώτο κύκλο.
 
 
 
Μεταφραση  Αλεξανδρα Πρεβεζανου.

 

 

 

Last modified on Παρασκευή, 19 Απριλίου 2013 19:36
  1. Δημοφιλή
  2. Δείτε Επίσης...

Φωτογραφίες

Hellenic Bonsai 2014
Η σελίδα μας στο Facebook....
Προ-bonsai
Φθινοπωρινό Εργαστήριο 2014
Olea sylvestris 34
Juniperus Phoenicea από το workshop με τον AndreaMeriggioli..